Ahşap kaşıklar tencere ve tavayı çizmez, elde rahat tutulur ve doğru bakıldığında yıllarca kullanılabilir. Buna karşılık suyu, kokuyu ve yağı plastik ya da metal gereçlerden daha kolay emer. İyi bakımın amacı kaşığı sürekli parlatmak değil; temiz, kuru ve çatlamaya karşı dayanıklı tutmaktır.
Her kullanımdan sonra bekletmeden temizleyin
Kaşığı işiniz biter bitmez ılık su ve az miktarda bulaşık deterjanıyla yıkayın. Yumuşak bir sünger kullanın; sert tel ve aşındırıcı tozlar yüzeyi çizerek kirin tutunabileceği küçük kanallar oluşturur. Özellikle yumurta, süt ürünü veya çiğ etle temas eden kaşığı tezgâhta uzun süre bırakmayın.
Ahşap gereci su dolu lavaboda bekletmek pratik görünse de liflerin şişmesine yol açar. Ardından hızlı kuruyan dış yüzey ile içeride kalan nem arasında gerilim oluşabilir. Bu döngü sapta eğilme, uçlarda kabarma ve zamanla ince çatlaklar şeklinde kendini gösterir.
Bulaşık makinesi neden iyi bir seçenek değildir?
Bulaşık makinesindeki uzun yıkama, yüksek sıcaklık ve güçlü deterjan ahşabın doğal yağlarını hızla azaltır. Kurutma aşamasındaki sıcak hava da yüzeyin birden büzülmesine neden olabilir. Birkaç yıkamada sorun görünmese bile matlaşma ve çatlama riski giderek artar.
En güvenli yöntem elde kısa bir yıkamadır. Yıkadıktan sonra kaşığı temiz bir bezle hemen kurulayın ve hava alacak şekilde dik ya da yan olarak bırakın. Islak kaşıkları üst üste koymak veya kapalı çekmeceye kaldırmak nemin hapsolmasına neden olur.
Koku ve renk değişimi nasıl giderilir?
Soğan, sarımsak, salça ve yoğun baharatlar ahşapta koku ya da renk bırakabilir. Önce normal yıkamayı yapın, ardından nemli yüzeye az miktarda karbonat serpip yumuşak bir bezle nazikçe ovalayın. Birkaç dakika sonra durulayıp tamamen kurutun; uzun süre karbonatlı suda bekletmeyin.
Hafif kokularda yarım limonla kısa süreli silme de işe yarayabilir. Fakat asitli sıvıyı yüzeyde uzun süre bırakmak ahşabı kurutabilir. Çamaşır suyu gibi güçlü kimyasallar kullanmak, kalıntı ve yüzey bozulması riski nedeniyle mutfak gereçleri için uygun değildir.
Yağlama için doğru ürünü seçin
Kaşık kuru, soluk ve pürüzlü görünmeye başladığında gıda temasına uygun, kokusuz mineral yağ kullanılabilir. Ahşap mutfak gereçleri için üretilmiş bakım yağları da uygundur. Ürünün ambalajında gıda temasına uygunluk bilgisini görmek önemlidir.
Zeytinyağı ve ayçiçek yağı gibi yemeklik yağlar zamanla oksitlenip ağır bir koku bırakabilir. Mobilya cilası, vernik, keten yağı adıyla satılan her ürün veya parfümlü bakım yağı da güvenli kabul edilmemelidir. Ürünü yalnızca görünüşüne göre değil, kullanım amacına göre seçin.
Ahşap kaşık nasıl yağlanır?
Kaşığı yıkadıktan sonra en az bir gece tamamen kurumaya bırakın. Temiz ve tüy bırakmayan bir bezle yağı ince bir tabaka halinde sap dahil tüm yüzeye yayın. Ahşabın emmesi için birkaç saat, mümkünse gece boyunca bekleyin.
Ertesi gün yüzeyde kalan fazlalığı kuru bir bezle silin. Kaşık yağlı veya yapışkan hissediyorsa fazla ürün kullanılmıştır; yeniden yıkamak yerine temiz bezle birkaç kez parlatmak genellikle yeterlidir. İlk bakımda çok kuru ahşap yağı hızla emerse işlemi ikinci kez tekrarlayabilirsiniz.
Bakım sıklığını takvime değil yüzeye göre belirleyin
Her mutfağın kullanım yoğunluğu farklıdır. Her gün kullanılan bir kaşık ayda bir bakım isteyebilirken, ara sıra kullanılan bir gereç daha uzun süre dayanabilir. Açık renkli, mat, kuru veya dokununca hafif tüylü yüzey yağlama zamanının geldiğini gösterir.
Kaşığı gereğinden sık yağlamak da fayda sağlamaz. Yüzeyde kalıcı yağ tabakası oluşuyor, koku tutuyor veya ele kaygan geliyorsa arayı uzatın. Amaç ahşabı kaplamak değil, kuruyan liflere ölçülü destek vermektir.
Pürüzlü yüzey güvenli biçimde düzeltilebilir
Yıkama sonrasında ince lifler kalkmışsa kaşık tamamen kuruyken çok ince taneli zımparayla ahşabın damar yönünde hafifçe çalışın. Yalnızca pürüzlü bölgeyi düzeltin; gereğinden fazla malzeme kaldırmayın. Tozu kuru bezle temizledikten sonra gıda uyumlu yağla bakım yapın.
Derin çatlak, ayrılma veya siyahlaşmış yumuşak bölgeler zımparayla çözülecek kusurlar değildir. Çatlağın içine giren yiyecek kalıntısını güvenilir biçimde temizlemek zorlaşır. Böyle bir kaşığı yemek hazırlığında kullanmayı bırakmak daha doğru olur.
Saklama biçimi ömrü uzatır
Kaşıkları ocak kenarında sürekli buhara ve sıcağa maruz bırakmayın. Tamamen kuruduktan sonra hava alabilen bir kaşıklıkta veya kuru bir çekmecede saklayın. Nemli duvara dayanan kaplar ve güneş alan pencere önü, ahşabın bir tarafının diğerinden farklı çalışmasına yol açabilir.
Birden fazla ahşap gereci aynı kapta tutuyorsanız kaşıklığın tabanını düzenli temizleyin. İçeride biriken kırıntı ve nem, temiz kaşığın yeniden kirlenmesine neden olur. Kısa yıkama, tam kurutma ve gerektiğinde ölçülü yağlama; bakımın en sağlam üç adımıdır.
Yeni bir ahşap kaşığı kullanıma hazırlayın
Yeni alınan kaşığı ilk kullanımdan önce ılık su ve az deterjanla yıkayıp bütünüyle kurutun. Yüzeyde kıymık, keskin kenar veya yapıştırıcı kalıntısı olup olmadığını elinizle kontrol edin. Hafif pürüz varsa ince zımparayla damar yönünde düzeltip tozu temizleyin.
Ürün çok kuru görünüyorsa ilk kullanımdan önce gıda uyumlu yağla tek bakım yapılabilir. Boyalı veya kaplamalı bir kaşıkta ise üreticinin bakım talimatını izleyin; her yüzey yağ emmez. Boyası dökülen ve kaplaması çatlayan gereci sıcak yemeklerde kullanmaya devam etmeyin.
Kaşıkları kullanım işine göre ayırın
Yoğun kokulu yemekler, tatlılar ve çiğ gıdalar için ayrı kaşıklar kullanmak aroma geçişini azaltır. Kaşıkların sap ucuna küçük, güvenli bir renk işareti koymak ayrımı kolaylaştırabilir. Böylece sarımsaklı sos karıştırılan kaşık daha sonra reçel kavanozuna girmez.
Kaşığın rengi zamanla koyulaşabilir; bu tek başına hijyen sorunu olduğu anlamına gelmez. Asıl uyarılar kalıcı kötü koku, yumuşama, derin çatlak ve küf benzeri lekelerdir. Düzenli gözlem, gereci ne zaman bakıma alacağınızı veya değiştirmeniz gerektiğini açık biçimde gösterir.